กิจกรรมการดำเนินงาน

โครงการสร้างความเข้มแข็งด้านนวัตกรรมเพื่อสังคมและชุมชน

นวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation) หมายถึง กิจกรรม ผลิตภัณฑ์ หรือบริการใหม่ ที่มุ่งตอบสนองความต้องการของสังคมเป็นหลัก โดยมีการพัฒนาและเผยแพร่ผ่านองค์กรเพื่อสังคม” (Mulgan, 2007) ซึ่งมีส่วนช่วยในการพัฒนาสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม เพื่อเกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการช่วยยกระดับคุณภาพชีวิต หรือเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้นในสังคม มีผลกระทบในระดับชุมชน หรือส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง ดังนั้นนวัตกรรมสังคม จึงเป็นกลยุทธ์ใหม่ที่ทั่วโลกให้ความสำคัญ ในการนำนวัตกรรมเพื่อการแก้ปัญหาสังคม โดยเป็นกระบวนการ เครื่องมือ การดำเนินงาน หรือสิ่งต่างๆ ที่จะทำให้สังคมดีขึ้น และตอบโจทย์ความต้องการของสังคม โดยไม่จำกัดขอบเขต หรือความหมายในการดำเนินงาน เพื่อให้เกิดการคิดสร้างสรรค์อย่างเป็นระบบ

เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนโครงการที่มีผลกระทบเชิงสังคมสูง ในปี 2563 ฝ่ายงานนวัตกรรมเพื่อสังคม จึงดำเนินการโครงการหมู่บ้านนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation Village) ต่อเนื่องจากปี 2562 ที่ได้ริเริ่มไว้ โดยอาศัยรูปแบบกลไกการขยายผลนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation Diffusion) ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาด้านสังคมปัญหาใดปัญหาหนึ่ง ด้วยนวัตกรรมรูปแบบต่างๆ ที่มีการพัฒนาต้นแบบหรือโมเดลที่สำเร็จแล้วร่วมกับองค์กรเครือข่ายขนาดใหญ่ หรือหน่วยงานระหว่างประเทศ ให้สามารถกระจายสู่ชุมชน หรือองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น โดยมุ่งเน้นให้เกิดการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในกลุ่มจังหวัดยากจนของประเทศ หรือพื้นที่เป้าหมายนำร่อง

นอกจากนี้ ยังมีการดำเนินการการเปิดรับข้อเสนอโครงการนวัตกรรมสำหรับเมืองและชุมชน ประจำปี 2563 (City & Community Innovation Challenge 2020) ที่สามารถผลักดันไปสู่การใช้งานจริง เพื่อแก้ไขปัญหาในประเด็นท้าทายที่เกิดจากการขยายตัวของสังคมเมืองและชุมชน โดยเปิดรับข้อเสนอแนวคิดการพัฒนาในหลากหลายมิติ จากนั้นจะมีการตัดสินแนวคิดที่ดีและมีโอกาสในการขยายผล ซึ่งองค์กรที่ได้รับคัดเลือกจะได้รับทุนสนับสนุนเพื่อนำไปดำเนินการจริงในพื้นที่ เพื่อให้ได้ข้อสรุปและข้อเสนอแนะในการขยายผลแนวคิด เทคโนโลยี โอกาสทางสังคมและธุรกิจไปยังพื้นที่อื่นๆ ต่อไป

โครงการขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคม

ในการดำเนินงานของ สนช. ด้านการขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคม จะให้ความสำคัญต่อประเด็นการพัฒนาสาขาธุรกิจเพื่อสังคม (social business sectors) ที่สร้างความสามารถทางนวัตกรรมเชิงสังคมให้กับองค์กรต่างๆ ซึ่งจะครอบคลุมทั้งการสร้างธุรกิจนวัตกรรม และการสร้างเครือข่ายนวัตกรรมเชิงสังคม โดยมุ่งส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดการให้ประโยชน์หรือสาธิตนำร่องผลิตภัณฑ์ หรือกระบวนการที่เพิ่มมูลค่า หรือรูปแบบการดำเนินการแบบใหม่ที่สามารถเปลี่ยนแปลงสังคมในเชิงบวก เพิ่มศักยภาพและขีดความสามารถในการแข่งขันของชุมชน และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนให้มีความทั่วถึงและเท่าเทียมกันมากขึ้นในประเด็นนวัตกรรมเชิงสังคม 9 ด้าน คือ 1) ด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม 2) ด้านความเชื่อมโยงระหว่าง อาหาร น้ำ และพลังงาน 3) ด้านภาครัฐและการศึกษา 4) ด้านการเงิน การจ้างงาน และสวัสดิการสังคม 5) ด้านเกษตรกรรมยั่งยืน 6) ด้านความเป็นเมือง 7) ด้านสุขภาพ 8) ด้านการท่องเที่ยวและวัฒนธรรม และ 9) ด้านการจัดการภัยพิบัติ ผ่านกลไกการสนับสนุนของ สนช. ที่พัฒนาขึ้นร่วมกับเครือข่ายในรูปแบบต่างๆ เพื่อให้เกิดโครงการนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation Project) ในจำนวนที่เหมาะสมต่อการสร้างพลังการเปลี่ยนแปลงให้กับสังคมไทย

เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนโครงการขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคม ในปี 2563 ฝ่ายงานนวัตกรรมเพื่อสังคม จึงกำหนดแผนงานหน่วยขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation Driving Unit – SID) เพื่อเป็นการสร้างนวัตกรด้านสังคมและกิจการเพื่อสังคมร่วมกับเครือข่ายมหาวิทยาลัย องค์กรภาคเอกชน มูลนิธิ และสมาคมต่างๆ โดยมุ่งเสริมสมรรถนะ ยกระดับและพัฒนาขีดความสามารถ โดยให้การสนับสนุนด้านการให้คำปรึกษาทั้งด้านนวัตกรรม เทคโนโลยี และการจัดการ เชื่อมโยงองค์ความรู้ พร้อมทั้งกิจกรรมเสริมความเข้มแข็ง กิจกรรมการประกวดรางวัลด้านสังคม รวมถึงพัฒนาแนวคิดสู่ต้นแบบหรือโครงการนำร่องเพื่อทดลองและปรับปรุง ตลอดจนพัฒนาแนวคิด จนเกิดความมั่นใจ สามารถจัดตั้งกิจการเพื่อสังคม และยืนหยัดอยู่ได้ด้วยตนเองอย่างมั่นคงและยั่งยืน ซึ่งหน่วยขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคมจะถูกจัดตั้งกระจายทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย และบางหน่วยจะถูกจัดตั้งเป็นหน่วยขับเคลื่อนนวัตกรรมเพื่อสังคมเฉพาะทาง เช่น ด้านแผนธุรกิจนวัตกรรมเพื่อสังคม ด้านแก้ปัญหาความยากจน
เป็นต้น

นอกจากนี้ ยังมีการดำเนินการร่วมกับเครือข่ายพันธมิตรต่างๆ ภายใต้แผนงานเครือข่ายนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social Innovation Network) เพื่อร่วมสร้างกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ในการสร้างระบบนิเวศของการพัฒนาแพลตฟอร์มนวัตกรรมทางสังคม ตลอดจนการพัฒนาระบบประเมินผลกระทบเชิงสังคม (Social Impact Assessment) หรือสนับสนุนบุคลากรที่มีส่วนช่วยส่งเสริมการพัฒนาโครงการนวัตกรรมเพื่อสังคม ซึ่งนับเป็นการสร้างสมรรถนะด้านนวัตกรรมให้กับกลุ่มเป้าหมายในระดับเยาวชน บุคคลทั่วไป วิสาหกิจชุมชน วิสาหกิจเริ่มต้น และวิสาหกิจเพื่อสังคม ให้สามารถสร้างประโยชน์ต่อสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน